ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΑ

Tuta absoluta: φυτοπροστασία στη ντομάτα

Η καταπολέμηση του φυλλορύκτη της τομάτας Tuta absoluta

 

Η Τούτα (Tuta absoluta – Lepidoptera – Gelechiidae) είναι ένα μικρολεπιδόπτερο που πρωτοεμφανίστηκε στην Ελλάδα το 2009 και μέσα σε λίγα χρόνια εξελίχθηκε στον καταστροφικότερο εχθρό της τοματοκαλλιέργειας. Το έντομο μεταφέρθηκε από τη Λατινική Αμερική στην Ευρώπη με το παγκόσμιο εμπόριο αγροτικών προϊόντων. Αναπτύσσει ταχύτατα υψηλούς πληθυσμούς προκαλώντας μεγάλες ζημιές και αποκτά γρήγορα ανθεκτικότητα στα χρησιμοποιούμενα εντομοκτόνα.

Η Τούτα έχει προτίμηση στην ντομάτα, αλλά προσβάλλει δευτερευόντως και τη μελιτζάνα, την πιπεριά, την πατάτα και άλλα σολανώδη. Επίσης προσβάλει και τα σολανώδη ζιζάνια (αγριοντοματιά, τάτουλας, γερμανός κτλ).

Από το 2009 μέχρι σήμερα οι ζημιές από Τούτα είναι κάθε χρόνο και εντονότερες, και γίνεται εφιάλτης της χρονιές που επικρατεί ήπιος χειμώνας. Αντιμετωπίζεται ευκολότερα στην καλλιέργεια θερμοκηπίου και εξαιρετικά δύσκολα σε υπαίθριες καλλιέργειες.

Είναι η αιτία που οι παραγωγοί εγκαταλείπουν τα τελευταία χρόνια την καλλιέργεια υπαίθριας τομάτας σε κάποιες περιοχές (Πελοπόννησος, Κρήτη, Δυτική Ελλάδα) και στρέφονται στα ακριβά δικτυοκήπια.

 

Tuta absoluta: βιολογία και ζημιές

Η Τούτα πολλαπλασιάζεται ταχύτατα κάνοντας μέχρι και 12 γενιές το χρόνο. Συμπληρώνει τον βιολογικό της κύκλο (κάθε γενεά) μέσα σε 28-38 ημέρες, ανάλογα με τη θερμοκρασία (άριστη 22-24oC). Θεωρητικά η ελάχιστη θερμοκρασία στην οποία δραστηριοποιείται είναι 9οC .

Ο βιολογικός κύκλος της Τούτας παρουσιάζεται στο παρακάτω βίντεο:

 

Στις κλιματικές συνθήκες της Ελλάδας η Τούτα είναι δραστήρια όλο το χρόνο.

Οι πεταλούδες της (ενήλικα) είναι δραστήριες τη νύχτα (νυχτόβιες), ενώ την ημέρα κρύβονται σε προφυλαγμένες θέσεις (κάτω από τα φύλλα, κάτω από υλικά εδαφοκάλυψης κτλ).

Η θηλυκή πεταλούδα γεννά τα αυγά στα φύλλα (250-260 αυγά η κάθε πεταλούδα).

Οι προνύμφες (σκουλήκια) που γεννιούνται από τα αυγά, κάνουν στοές σε φύλλα, καρπούς και βλαστούς και όταν ωριμάσουν βγαίνουν από τις στοές και νυμφώνονται (χρυσαλίδες) συνήθως στο έδαφος.

Προσβολή Tuta absoluta στη ντομάτα

Tuta absoluta στην τομάτα: προσβολή καρπών και φύλλων

Οι ζημιές είναι άμεσες από τις στοές-τρύπες στον καρπό (μη εμπορεύσιμοι καρποί) και έμμεσες από την καταστροφή των φύλλων. Σε έντονες προσβολές, όταν η Τούτα αναπτύξει υψηλούς πληθυσμούς πρώιμα, η ζημιά σε καλλιέργειες τομάτας μπορεί να φτάσει στο 100%.

H Tuta μπορεί να προσβάλει τη τομάτα σε οποιοδήποτε στάδιο από το φύτρωμα και μετά.

Tuta absoluta: έντονη προσβολή ντομάτας

Tuta absoluta: έντονη προσβολή φύλλων τομάτας

 

Tuta absoluta: καταπολέμηση στην ντομάτα

Η Τούτα έχει αναπτύξει ήδη ανθεκτικότητα σε ορισμένα νέα εντομοκτόνα, λόγω κακής χρήσης τους (μη εναλλαγή) τα προηγούμενα χρόνια στα θερμοκήπια τομάτας (Ιεράπετρα, Πρέβεζα, Πελοπόννησος).

Απαιτείται ολοκληρωμένη φυτοπροστασία για την αντιμετώπιση του εντόμου, που βασίζεται εκτός από τους ψεκασμούς και στη λήψη καλλιεργητικών μέτρων και μεθόδων παγίδευσης ή/και εξαπόλυση ωφέλιμων εντόμων.

 

Tuta absoluta: προληπτικά μέτρα

Τα προληπτικά μέτρα αποσκοπούν στην καθυστέρηση της αρχικής προσβολής της ντομάτας από Τούτα.

1. Τομάτα θερμοκηπίου

 Εντομοστεγή δίχτυα στα ανοίγματα (παράθυρα οροφής και πλευρικά) αλλά δυσχεραίνουν τον αερισμό και προκαλούν υψηλές θερμοκρασίες στο θερμοκήπιο από Μάιο μέχρι Σεπτέμβριο.

 Προθάλαμος στην είσοδο του θερμοκηπίου (2 πόρτες για είσοδο στο θερμοκήπιο)

 Φύτευση φυταρίων τομάτας απαλλαγμένων από προσβολές Τούτας

√ Καταστροφή των ζιζανίων εντός και περιμετρικά του θερμοκηπίου

 Σχολαστική απομάκρυνση και καταστροφή των υπολειμμάτων της καλλιέργειας

Η επόμενη καλλιέργεια τομάτας να φυτεύεται τουλάχιστον 5-6 βδομάδες μετά την προηγούμενη

 Απεντόμωση και απολύμανση του θερμοκηπίου πριν τη νέα καλλιέργεια (εντομοκτόνα ευρέως φάσματος και φορμόλη ή απολυμαντικά)

 

2. Τομάτα υπαίθρια

Οτιδήποτε έχει εφαρμογή από τα προηγούμενα μέτρα (υγιή φυτάρια, καταστροφή ζιζανίων και υπολειμμάτων, χρονική απόσταση για νέα καλλιέργεια) και επιπλέον:

 αν υπάρχει δυνατότητα, χρήση των πιο απομονωμένων χωραφιών για καλλιέργεια, μακριά από άλλες καλλιέργειες ντομάτας

√ όργωμα πριν τη φύτευση για να καταστραφούν οι πιθανές χρυσαλίδες Τούτας στο έδαφος

 

Tuta absoluta: εντομοκτόνα και στρατηγική ψεκασμών

Αρχικά λίγες ώρες πριν τη φύτευση, γίνεται ένας προληπτικός ψεκασμός των φυταρίων στους δίσκους, με βιολογικό εντομοκτόνο (βάκιλος Θουριγγίας στη μέγιστη δόση).

Μετά το φύτεμα της καλλιέργειας, πρέπει να γίνεται συνεχής παρακολούθηση των πτήσεων της Touta με φερομονικές παγίδες τύπου Δέλτα. Οι παγίδες τοποθετούνται στο ύψος της κορυφής των φυτών. Σε περίπτωση διαπίστωσης της παρουσίας του εντόμου στις παγίδες, ξεκινούν άμεσα οι ψεκασμοί.

Παγίδα φερομονική Δέλτα Tuta absoluta

Tuta absoluta: φερομονική παγίδα Δέλτα για παρακολούθηση του πληθυσμού

 

Tuta absoluta: συνεχής εναλλαγή εντομοκτόνων

Επειδή η Tuta absoluta αναπτύσσει πολύ εύκολα ανθεκτικότητα στα εντομοκτόνα, λόγω των πολλών γενεών της (επιβιώνουν άτομα από την έκθεση στα εντομοκτόνα και μεταφέρουν στους απογόνους τους νέους γενετικούς μηχανισμούς αποτοξίνωσης) πρέπει να γίνεται συνεχής εναλλαγή εντομοκτόνων με διαφορετικό τρόπο δράσης σε κάθε γενιά.

Επειδή η κάθε γενιά της Τούτας διαρκεί 28-38 μέρες και υπάρχει αλληλεπικάλυψη γενεών, δεν πρέπει να γίνεται επαναλαμβανόμενη χρήση ενός εντομοκτόνου (ή ίδιας ομάδας) για διάστημα μεγαλύτερο από 20-25 μέρες. Σε διαφορετική περίπτωση το εντομοκτόνο θα πάψει να είναι αποτελεσματικό για την Τούτα.

Ήδη στις κύριες περιοχές της Ελλάδας που παράγεται τομάτα, κάποια νέα εντομοκτόνα πλέον δεν ελέγχουν την Τούτα.

 

Tuta absoluta: εντομοκτόνα για την ντομάτα

Συμβατικά εντομοκτόνα για Tuta εγκεκριμένα στην τομάτα:

  1. Αβερμεκτίνες: α) emamectin benzoate (Affirm) και β) abamectin (Vertimec, Invert κτλ)
  2. spinosad (Laser)
  3. metaflumizone (Alverde)
  4. indoxacarb (Steward)
  5. chlorantraniliprole (Altacor)
  • Κάθε κατηγορία (1-5) είναι διαφορετική ομάδα εντομοκτόνων.
  • Πρακτικά η Τούτα δεν πρέπει να ψεκάζεται πάνω από 2 φορές με εντομοκτόνο ίδιας ομάδας σε κάθε γενιά και όχι πάνω από 3 φορές στην καλλιεργητική περίοδο με το ίδιο εντομοκτόνο.
  • To Steward έχει παρόμοιο τρόπο δράσης με το Alverde και πρέπει να χρησιμοποιούνται με χρονική απόσταση.
  • Έίναι εκλεκτικά εντομοκτόνα και βλάπτουν σε μικρό βαθμό τα ωφέλιμα έντομα των αγρών.
  • Τα Laser, Steward, Altacor δρουν καλύτερα στην Tuta όταν συνδυάζονται με φυτικό λάδι – προσκολλητικό (προσοχή για πιθανές τοξικότητες σε θερμοκρασίες άνω των 30οC).

Όλα τα παραπάνω εντομοκτόνα θανατώνουν μόνο προνύμφες (όχι αυγά ή πεταλούδες). Έχουν διελασματική δράση και εισχωρούν στο φύλλο (εντός του οποίου βρίσκεται προστατευμένη η προνύμφη) γι’ αυτό είναι υψηλής αποτελεσματικότητας.

 

Βιολογικά εντομοκτόνα για Tuta στην τομάτα:

  1. βάκιλος Θουριγγίας (Bactospeine κτλ)
  2. αζαντιρακτίνη (Azatin, Neem oil και παράγωγά του)
  3. άλατα λιπαρών οξέων Κ
  4. διάφορα αιθέρια έλαια και εκχυλίσματα φυτών με δράση σε αυγά ή ακμαία της Tuta

Τα βιολογικά εντομοκτόνα είναι απλά επαφής (εκτός της αζαντιρακτίνης που έχει διασυστηματική δράση) χωρίς να εισχωρούν στο φύλο οπότε και μικρής ως μέτριας αποτελεσματικότητας για την Τούτα.

 

Η στρατηγική ψεκασμών για την Tuta στην τομάτα συνοψίζεται στα εξής:

¤ Όταν διαπιστωθεί η έναρξη παρουσίας της Τούτας από τις φερομονικές παγίδες (έναρξη συλλήψεων), άμεσοι ψεκασμοί με βιολογικά εντομοκτόνα (πχ βάκιλος Θουριγγίας στη μέγιστη δόση) ή abamectin. Έτσι κερδίζουμε χρόνο ώστε να χρησιμοποιηθούν τα δραστικότερα εντομοκτόνα αργότερα.

¤ Όταν αρχίσουν να παρατηρούνται προσβολές στα φύλλα (στοές), έναρξη ψεκασμών με τα πιο δραστικά εντομοκτόνα και συνεχής εναλλαγή τους κάθε 7-10 μέρες.

 

Παράδειγμα εναλλαγής εντομοκτόνων

Alverde ⇒ Affirm ⇒ Laser ⇒ Altacor ⇒ Steward ⇒ Affirm ⇒ Laser ⇒ Altacor ⇒ Alverde

ή

Alverde ⇒ Alverde ⇒ Affirm ⇒ Affirm ⇒ Laser ⇒ Laser ⇒ Altacor ⇒ Altacor ⇒ Steward

 

¤ Αν αρχίσουν να παρατηρούνται έντονες προσβολές στα φύλλα ή/και προσβολές καρπών μπορεί για μικρό χρονικό διάστημα να πυκνώσουν οι ψεκασμοί ή/και να χρησιμοποιηθούν συνδυασμοί των εντομοκτόνων (πχ Altacor + abamectin). Επίσης βοηθά η συνδυαστική χρήση εντομοκτόνων με άλλα σκευάσματα του εμπορίου (έλαια και εκχυλίσματα) που έχουν δράση στο αυγό ή το ακμαίο της Tuta.

¤ Προς το τέλος της καλλιεργητικής περιόδου (τελευταίο μήνα) μπορεί να χρησιμοποιηθεί και συνδυασμός των παραπάνω εντομοκτόνων με πυρεθρίνη (ως ακμαιοκτόνο) για δράση και στην πεταλούδα.

Δεν πρέπει να γίνεται χρήση πυρεθρινών νωρίς, γιατί δημιουργούν εξάρσεις άλλων εντόμων (τετράνυχοι κτλ), στην υπαίθρια τομάτα θανατώνουν τα ωφέλιμα έντομα που είναι θηρευτές της Tuta, ενώ είναι απαγορευτικές για τους βομβίνους στο θερμοκήπιο λόγω υπολειμματικότητας.

 

Tuta absoluta: μαζική παγίδευση και κομφούζιο

Σε περίπτωση χρήσης μεθόδων μαζικής παγίδευσης ή κομφούζιου, με τις πρώτες συλλήψεις στις φερομονικές παγίδες τύπου Δέλτα, εγκαθίστανται οι παγίδες ή οι εξατμιστήρες. Οι δύο αυτές μέθοδοι χρησιμοποιούνται μόνο στη θερμοκηπιακή τομάτα.

 

Μαζική παγίδευση της Tuta

Η μαζική παγίδευση χρησιμοποιείται για τη μείωση του ενεργού πληθυσμού της Tuta absoluta.

Τοποθετούνται παγίδες νερού για Tuta του εμπορίου ή αυτοσχέδιες παγίδες νερού, με κάψουλες φερομόνης. Περιέχουν νερό και κάποιο φυτικό λάδι (πχ ελαιοκράμβης ή ηλιάνθου) ή απορρυπαντικό πιάτων ως επιφανειοδραστικό για να βυθίζονται οι αρσενικές πεταλούδες Τούτας στο νερό.

Παγίδες νερού Tuta absoluta

Tuta absoluta: φερομονικές παγίδες νερού (αριστερά εμπορίου – δεξιά αυτοσχέδια)

 

Εγκαθίστανται 2-5 παγίδες ανά στρέμμα σε απόσταση 20-25 μέτρων η μία από την άλλη. Η κάψουλα φερομόνης πρέπει να αντικαθίσταται κάθε μήνα.

Μαζική παγίδευση της Tuta γίνεται και με αυτοσχέδιες κολλητικές παγίδες Tuta όπως φαίνεται στο σύνδεσμο.

 

Μέθοδος κομφούζιο για την Tuta

Η μέθοδος κομφούζιο στοχεύει στην παρεμπόδιση σύζευξης (μη συνεύρεση για γονιμοποίηση) των αρσενικών με τις θηλυκές πεταλούδες της Tuta. Χρησιμοποιούνται διαχυτήρες ελεγχόμενης αποδέσμευσης συνθετικών φερομονών της Tuta (80-100 διαχυτήρες ανά στρέμμα) που παρεμποδίζουν τα ακμαία αρσενικά να εντοπίσουν τα θηλυκά. Υπάρχουν εμπορικά διαθέσιμοι διαχυτήρες στην ελληνική αγορά.

 

Tuta absoluta: χρήση ωφελίμων εντόμων στα θερμοκήπια τομάτας

Η βιολογική καταπολέμηση της Tuta absoluta στο θερμοκήπιο γίνεται με συνεχείς εξαπολύσεις ωφέλιμων αρπακτικών εντόμων κυρίως Macrolophus και Nesidiocoris (εμπορικά σκευάσματα), τα οποία τρώνε αυγά και προνύμφες της Tuta absoluta.

Η χρήση των ωφελίμων εντόμων πρέπει να ξεκινά από τα πρώτα στάδια τις καλλιέργειας (ένα μήνα μετά τη φύτευση) και να διατηρούνται εντός του θερμοκηπίου ευνοϊκές συνθήκες θερμοκρασίας και υγρασίας για τα ωφέλιμα.

Στην περίπτωση χρήσης ωφέλιμων εντόμων μπορούν να χρησιμοποιηθούν ελάχιστα εντομοκτόνα στην καλλιέργεια και σε συγκεκριμένες χρονικές περιόδους.

 

Tuta absoluta: αντιμετώπιση στη βιολογική καλλιέργεια τομάτας

Στη βιολογική καλλιέργεια τομάτας για την αντιμετώπιση της Tuta absoluta ακολουθούνται συνδυαστικά τα εξής από όσα προαναφέρθηκαν:

  • προληπτικά καλλιεργητικά μέτρα
  • μαζική παγίδευση
  • παρεμπόδιση σύζευξης (κομφούζιο)
  • ψεκασμοί με βιολογικά εντομοκτόνα κατά της Tuta
  • εξαπολύσεις ωφελίμων εντόμων

 

Όλα τα παραπάνω ισχύουν και στην περίπτωση των άλλων καλλιεργειών που προσβάλλονται από την Τούτα (μελιτζάνα κτλ) χρησιμοποιώντας τα εγκεκριμένα εντομοκτόνα για Touta absoluta της κάθε καλλιέργειας.

 

× Περισσότερες πληροφορίες: Tuta absoluta information network

 

– Η χρήση των φυτοπροστατευτικών προϊόντων πρέπει να γίνεται πάντα σύμφωνα με τις οδηγίες της ετικέτας. Τα στοιχεία που αναφέρονται στην ιστοσελίδα έχουν ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν υποκαθιστούν σε καμία περίπτωση τις αναγραφόμενες, επί της ετικέτας, οδηγίες χρήσεως. Ο καλλιεργητής πρέπει να απευθύνεται πάντα στους τοπικούς γεωπόνους που έχουν ειδική γνώση των τοπικών ιδιαιτεροτήτων.

 

Click to comment

Leave a Reply

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.

To Top